POS komisyonu muhasebe kaydı yapılırken banka hesabına geçen net tutarı doğrudan satış yazmak, hasılatı eksik ve komisyon giderini görünmez hale getirir. Doğru süreçte müşteriye düzenlenen brüt fatura, banka POS alacağı, komisyon faturası veya BSMV ve net tahsilat ayrı kaydedilir.
Brüt satış ile net tahsilat farkı
Müşteri 10.000 TL kartla ödeme yaptığında satış 10.000 TL’dir. Banka 300 TL komisyon kesip 9.700 TL yatırırsa 300 TL gider, 9.700 TL banka tahsilatıdır.
Valör veya blokeli çalışma varsa 10.000 TL önce POS alacak hesabında izlenir, banka transferinde kapatılır.
Örnek kayıt mantığı
| Aşama | Borç veya alacak mantığı |
|---|---|
| Müşteri satışı | Müşteri veya POS alacağı – satış ve KDV |
| Komisyon | Finansman veya hizmet gideri – banka veya POS alacağı |
| Net transfer | Banka – POS alacağı |
| BSMV veya vergi | Banka belgesine göre ayrı gider |
| İade veya chargeback | Satış iadesi ve POS borcu |
Valörün nakit akışına etkisi
Satış bugün gerçekleşse bile para 2, 7 veya 30 gün sonra hesaba geçebilir. Ciro raporu ile kullanılabilir banka bakiyesi aynı değildir.
Nakit akışında POS alacakları bankaya ve valör gününe göre yaşlandırılmalıdır.
Aylık POS mutabakatı
- ERP’deki kartlı satış toplamını alın.
- Banka sanal POS ve fiziki POS raporlarını indirin.
- İade, iptal ve chargeback işlemlerini ayırın.
- Komisyon, BSMV ve diğer kesintileri doğrulayın.
- Blokede kalan tutarları sonraki aya taşıyın.
- Net banka girişini fiş bazında eşleştirin.
- Açık farkları banka ve işyeri numarası bazında raporlayın.
Yönetim raporunda izlenecek göstergeler
- Banka bazında ortalama komisyon oranı
- Valör süresi
- Blokeli POS alacağı
- İade veya chargeback oranı
- Net tahsilatın ciroya oranı
- Taksitli satış finansman maliyeti
Sık yapılan hatalar
- Net banka transferini satış kaydetmek
- Komisyon belgesini muhasebeleştirmemek
- Blokeli tutarı banka bakiyesi saymak
- İade ve chargeback’i satıştan ayırmamak
- Her bankanın komisyonunu tek orandan bütçelemek
Uygulamada Kontrolün Sahibi Kim Olmalı?
Banka teklifleri karşılaştırılırken sadece komisyon oranı değil valör, bloke, taksit finansmanı ve chargeback maliyeti birlikte hesaplanmalıdır. Ucuz görünen POS paketi nakit dönüş süresini uzatabilir.
İşlem; hazırlayan, kontrol eden ve onaylayan olmak üzere mümkünse üç ayrı sorumlulukla yürütülmelidir. Küçük işletmede aynı kişi birden fazla görevi üstlenebilir; buna rağmen kontrol tarihi ve dayanak belge yazılı bırakılmalıdır. Böylece işlem personelin hafızasına bağlı kalmaz.
Dosyada bulunması gereken kanıtlar
- Brüt kartlı satış
- Komisyon ve BSMV
- Valör günü
- Blokeli alacak
- İade ve chargeback
Yönetim Raporuna Nasıl Taşınmalı?
Yönetim raporunda sadece işlemin tamamlanıp tamamlanmadığı değil; toplam tutar, kalan risk, yaklaşan son tarih ve sorumlu kişi gösterilmelidir. Kritik fark varsa bunun nakit, vergi, SGK veya hukuki etkisi bir cümleyle açıklanmalıdır.
İlgili resmî kaynakların kontrol tarihi rapora eklenmeli ve mevzuat değişikliği halinde prosedür, yazılım parametresi ve çalışan bilgilendirmesi birlikte güncellenmelidir. Otomatik hesap veya portal sonucu, uzman değerlendirmesinin yerine geçmemelidir.
Karar İçin Tek Rakam Yerine Senaryo
Finansal kararlar tek bir tahmin üzerinden verilmemelidir. Baz, iyimser ve stres senaryoları; tahsilat gecikmesi, komisyon, vergi ve kredi maliyetini ayrı gösterir.
Raporun amacı geçmişi açıklamak değil, yaklaşan açığı önceden görünür kılmaktır. Her sapma için tahsilat, fiyatlama, ödeme müzakeresi veya finansman aksiyonu tanımlanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
POS komisyonu satıştan düşülür mü?
Muhasebede brüt satış ve komisyon gideri ayrı kaydedilir.
POS alacağı hangi hesapta izlenir?
Şirketin hesap planına göre banka veya diğer alacak yardımcı hesaplarında izlenebilir.
Valörlü satış ciroya ne zaman girer?
Satışın gerçekleştiği dönemde hasılat oluşur; banka tahsilatı valör tarihinde gerçekleşir.
Chargeback nasıl takip edilir?
İşlem, müşteri ve ilk satış belgesiyle ilişkilendirilerek ayrı takip edilmelidir.
Resmî Kaynaklar ve Dayanaklar
Son mevzuat kontrolü: 12 Temmuz 2026
